Ahıska Lingo

Ahıska Türkçesi öğren — oynayarak

Ahıska Lingo, dedelerimizin dilini oyunla öğreten ücretsiz bir uygulamadır: sınavlar, ezber kartları, kelime bulmacası ve uzun tavla. Tarayıcıda çalışır, telefona kurulur, internetsiz de açılır.

Hemen başla

İçinde ne var

Ahıska ağzı nedir

Ahıska Türkçesi (Ahıska ağzı), Ahıska Türklerinin konuştuğu canlı bir Türkçe ağzıdır. Yukarı Kür ve Çoruh bölgesinin ortak diline yakındır: Posof başta olmak üzere Ardahan, Şavşat, Artvin, Ardanuç ve Oltu çevresinin ağzıyla aynı özellikleri taşır.

İstanbul Türkçesinden tanınır farklarla ayrılır: fiiller -mak yerine -mah ile biter (gelmah, getmah), geçmiş zaman hep -di, gelecek zaman -acah. Sözlüğümüzdeki her dördüncü kelime ise İstanbul Türkçesiyle birebir aynıdır — Türkçe bilen, sözlüğün dörtte birini zaten biliyor demektir.

Bu ağızda Türk alfabesinde bulunmayan sesler yaşar: ə — a ile e arası, q — gırtlaktan gelen kalın k, x — hırıltılı h. Bu yüzden kelimeyi Türk harfleriyle yazıyor, yanına okunuşunu veriyoruz: Pencere [Pəncərə].

Ahıska Türkleri kimdir

Gürcistan'ın güneyinde, kendilerinin Ahıska dediği Ahılkelek–Ahıska bölgesinde yaşamış bir halktır. Kasım 1944'te bütün nüfus Orta Asya'ya sürüldü. O günden beri Ahıska Türkleri dağınık yaşıyor: Özbekistan, Kazakistan, Azerbaycan, Rusya, Türkiye, Amerika.

Bir halk ayrı düştüğünde dil ilk gider — yasakla değil, sessizlikle: evde ülkenin dili konuşulur, çocuk ana dilini gitgide daha az duyar. Bu uygulama o sessizliğe karşı yapıldı.

Kelimeler nereden geliyor

Sözlük, kurucunun kendi derlemesinden, Kamran'ın koleksiyonundan (kiril harfliydi, latinize edildi) ve temel kelime dağarcığından oluşuyor. Atasözleri Asif Hacılı'nın «Ahıska Türk Folkloru» derlemesinden alındı. Ağzın sınıflandırması Serdar Bulut'un «Ahıska Bölgesi Türkleri Ağzından Derleme Sözlüğüne Katkılar-I» (2017) çalışmasına dayanıyor.

Telaffuz ve tartışmalı anlamlar ana dili konuşanlarca kontrol edilir. Hiçbir kelime kendiliğinden eklenmez: konuşanlardan kimsenin doğrulamadığı bir anlam sözlüğe girmez.

Bilip de burada olmayan bir kelime mi var?

Uygulamanın ayarlarında «Kelime öner» formu var. Özellikle yaşlıların hatırladığı kelimeler değerlidir: ev eşyaları, âdetler, yemek adları, çocuk tekerlemeleri. Bunlar sözlüklerde yok, hafızada yaşıyor.